آغاز رویداد تبادل فناوری هوش مصنوعی

رویداد تبادل فناوری با محوریت همکاری‌های فناورانه مبتنی بر هوش مصنوعی، روز دوشنبه پنجم مردادماه ۱۴۰۵ با حضور نمایندگان دستگاه‌های اجرایی، شرکت‌های دانش‌بنیان، فعالان زیست‌بوم فناوری و نوآوری و نهادهای مالی در صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار شد.

این رویداد با هدف توسعه کاربردهای عملی هوش مصنوعی در حوزه‌هایی همچون حمل‌ونقل، لجستیک، شهر هوشمند و خدمات پولی و بانکی برگزار شد و فرصتی برای ایجاد ارتباط مستقیم میان مجموعه‌های دارای نیازهای فناورانه و شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور فراهم کرد.

 شرکت‌های دانش‌بنیان؛ حلقه اتصال دانش هوش مصنوعی

عمادالدین فاطمی‌زاده، رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، در این رویداد با اشاره به نزدیک شدن ستاد به نخستین سال فعالیت خود، تدوین و ابلاغ «سند تقسیم کار» را یکی از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده در این مدت عنوان کرد؛ سندی که از مهر و آبان سال گذشته مبنای فعالیت دستگاه‌های اجرایی در حوزه هوش مصنوعی قرار گرفته است.

به گفته وی، یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، انتقال ظرفیت‌های علمی و فناورانه موجود در دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان به عرصه اجرا و بهره‌برداری است. در واقع، هدف اصلی آن است که توان علمی کشور در حوزه هوش مصنوعی از سطح پژوهش و توسعه فناوری فراتر رفته و در قالب محصولات و خدمات فناورانه در اختیار صنایع و دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد.

فاطمی‌زاده با اشاره به جایگاه علمی ایران در حوزه هوش مصنوعی و یادگیری ماشین اظهار کرد که کشور بر اساس شاخص‌های مختلف، در میان رتبه‌های ۱۲ تا ۱۸ جهان از نظر تولید دانش و پژوهش در این حوزه قرار دارد؛ با این حال، میزان استفاده عملی از این فناوری در ساختارهای اجرایی و خدماتی همچنان با ظرفیت علمی کشور فاصله دارد.

وی همچنین به بهبود جایگاه ایران در شاخص نفوذ هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت رتبه کشور در این شاخص از حدود ۹۳ در پایان سال ۲۰۲۴ به حدود ۷۶ در سال جاری رسیده است؛ روندی که تداوم آن به توسعه زیرساخت‌ها، رفع محدودیت‌ها و تقویت زیست‌بوم نوآوری و فناوری نیاز دارد.

فراخوان جدید حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه هوش مصنوعی

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی همچنین از تمرکز فراخوان جدید این ستاد بر دو حوزه «پولی و بانکی» و «حمل‌ونقل» خبر داد. این فراخوان با هدف ترکیب دانش تخصصی حوزه‌های کاربردی با ظرفیت‌های هوش مصنوعی طراحی شده است تا راهکارهای فناورانه ارائه‌شده بتوانند مستقیماً به نیازهای واقعی سازمان‌ها و دستگاه‌های اجرایی پاسخ دهند.

در دوره نخست این فراخوان، موضوعاتی همچون آب، انرژی و امداد و نجات در دستور کار قرار گرفت و از میان حدود ۸۰ طرح دریافت‌شده، ۱۷ طرح پس از ارزیابی‌های تخصصی برای دریافت حمایت انتخاب شدند.

بر اساس توضیحات ارائه‌شده، یکی از الزامات اصلی برای حضور در این برنامه، دانش‌بنیان بودن مجری اصلی پروژه و همکاری آن با یک شریک تخصصی در حوزه کاربردی است. این موضوع می‌تواند فرصت مناسبی برای شرکت‌های دانش‌بنیان دارای توانمندی در زمینه هوش مصنوعی فراهم کند تا با همکاری صنایع و سازمان‌های تخصصی، راهکارهای خود را در پروژه‌های واقعی به مرحله اجرا برسانند.

حمایت از پروژه‌های دانش‌بنیان؛ از تسهیلات اولیه تا گرنت بلاعوض

مدل حمایت از طرح‌های منتخب نیز بر اساس میزان موفقیت پروژه در مرحله اجرا طراحی شده است. بر این اساس، حمایت اولیه از پروژه‌ها در قالب تسهیلات ارائه می‌شود و چنانچه پروژه طی یک سال با موفقیت اجرا شده و به بهره‌بردار نهایی برسد، حمایت مالی اعطاشده به گرنت تبدیل خواهد شد.

همچنین متن‌باز بودن پروژه‌ها از دیگر الزامات مطرح‌شده در این فراخوان است. این رویکرد با هدف حفظ امکان توسعه و استفاده مجدد از کدها و زیرساخت‌های ایجادشده در صورت توقف احتمالی یک پروژه در نظر گرفته شده است.  بر اساس اعلام مسئولان، هدف این برنامه صرفاً توسعه نمونه‌های آزمایشگاهی نیست، بلکه تلاش می‌شود محصولات و راهکارهای توسعه‌یافته حداکثر طی یک تا یک‌ونیم سال وارد محیط واقعی صنعت شده و توسط بهره‌برداران مورد استفاده قرار گیرند.

در همین راستا، بهره‌برداران احتمالی پروژه‌ها، نمایندگان ستادهای تخصصی و نهادهای همکار از جمله بانک مرکزی، بانک پاسارگاد و بانک تجارت نیز در فرآیند ارزیابی و داوری حضور خواهند داشت تا طرح‌های منتخب از ابتدا بر اساس نیازهای واقعی بازار و دستگاه‌های اجرایی انتخاب شوند.

 مشارکت شرکت­های دانش‌بنیان در مسیر توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی

یکی از نکات قابل توجه این رویداد، مشارکت گسترده فعالان زیست‌بوم فناوری و نوآوری کشور بود. علی شبیری، مدیر توسعه اکوسیستم صندوق نوآوری و شکوفایی، هدف اصلی این برنامه را ایجاد ارتباط مؤثر میان نیازهای فناورانه سازمان‌ها و ظرفیت شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان عنوان کرد.

بر اساس اعلام وی، فراخوان این رویداد برای حدود ۶ هزار نفر از فعالان زیست‌بوم فناوری و نوآوری کشور منتشر شده و تاکنون بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان و حدود ۵۰۰ فعال حوزه فناوری در آن ثبت‌نام و مشارکت کرده‌اند. در ساختار این رویداد، ابتدا سازمان‌ها و دستگاه‌های متقاضی نیازهای فناورانه خود را ارائه کردند و سپس نشست‌های تخصصی میان شرکت‌های فناور و نمایندگان این مجموعه‌ها برگزار شد تا راهکارهای پیشنهادی از نظر فنی مورد بررسی قرار گیرد.

بانک مرکزی، برخی هلدینگ‌ها و گروه‌های صنعتی، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و بنیاد مستضعفان از جمله مجموعه‌هایی بودند که نیازهای فناورانه خود را در این رویداد مطرح کردند.

همکاری دولت، صنایع و شرکت‌های دانش‌بنیان؛ مسیر توسعه کاربردی هوش مصنوعی

یکی از محورهای مهم مطرح‌شده در این رویداد، استفاده از ظرفیت همکاری میان دولت، دانشگاه‌ها، صنایع و شرکت‌های دانش‌بنیان برای توسعه کاربردهای هوش مصنوعی بود. بر اساس مدل حمایتی اعلام‌شده، در صورت انتخاب یک راهکار فناورانه، قرارداد سه‌جانبه‌ای میان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، سازمان متقاضی و شرکت فناور منعقد خواهد شد. در صورتی که شرکت مجری بتواند اهداف تعیین‌شده پروژه را طی یک سال محقق کند، حمایت مالی دریافت‌شده به‌صورت بلاعوض خواهد بود و در غیر این صورت، این حمایت به تسهیلات یک‌ساله تبدیل می‌شود که از طریق صندوق نوآوری و شکوفایی در اختیار شرکت قرار خواهد گرفت.

صندوق نوآوری و شکوفایی علاوه بر حمایت از مرحله اجرای پروژه‌ها، در صورت موفقیت طرح‌ها و ورود آن­ها به مرحله تجاری‌سازی، آمادگی خود را برای مشارکت سرمایه‌گذاری در توسعه این محصولات نیز اعلام کرده است. در همین راستا، محسن افروخته، معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی، توسعه هوش مصنوعی را نیازمند همکاری و هم‌افزایی میان دولت، دانشگاه‌ها و شرکت‌های فناور دانست. به گفته وی، دولت باید با ایفای نقش حمایتی، تنظیم‌گری، کاهش ریسک و ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز، زمینه رشد زیست‌بوم نوآوری را فراهم کند و نقش اصلی در تولید فناوری بر عهده بخش فناور و شرکت‌های دانش‌بنیان باشد.

وی همچنین توسعه هوش مصنوعی را یکی از نمونه‌های مهم «تخریب خلاق» در اقتصاد امروز دانست و تأکید کرد که گسترش این فناوری می‌تواند به ارتقای کیفیت خدمات عمومی، توسعه دولت هوشمند، شهر هوشمند، حمل‌ونقل هوشمند و افزایش بهره‌وری در بخش‌های مختلف اقتصادی منجر شود. امنیت داده‌ها، حفاظت از حقوق مالکیت فکری، تدوین چارچوب‌های اخلاقی و مقرراتی و تربیت نیروی انسانی متخصص نیز از جمله مهم‌ترین پیش‌نیازهای توسعه هوش مصنوعی عنوان شد.

این رویداد با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان و حدود ۵۰۰ فعال فناوری، زمینه شکل‌گیری همکاری‌های جدید میان شرکت‌های فناور و صنایع را فراهم کرد. همچنین در کنار آغاز فراخوان جدید حمایت از پروژه‌های هوش مصنوعی، نشست‌های تخصصی B2B میان شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع و سازمان‌های متقاضی برگزار شد تا زمینه اجرای پروژه‌های مشترک و توسعه راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی بیش از پیش فراهم شود.