برای تغییر این متن بر روی دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.

شناسایی واحدهای صنعتی مستعد دانش بنیان

شناسایی واحدهای صنعتی مستعد دانش بنیان

حرکت صنایع کشور به سمت استفاده از فناوری و نوآوری، در سال‌های اخیر به یکی از محورهای مهم توسعه صنعتی تبدیل شده است. در این مسیر، تنها ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان جدید اهمیت ندارد و یکی از موضوعات مهم، تبدیل واحدهای صنعتی موجود به مجموعه‌هایی است که بتوانند از تحقیق و توسعه، فناوری‌های نوین و ظرفیت شرکت‌های فناور برای افزایش بهره‌وری و توسعه محصولات خود استفاده کنند.بر اساس اطلاعات جدید، تاکنون ۲ هزار و ۳۴۶ واحد صنعتی مستعد دانش‌بنیان شدن در کشور شناسایی شده‌اند که از میان آن­ها، یک هزار و ۳۴۹ واحد با حمایت‌های انجام‌شده توانسته‌اند وارد جمع شرکت‌های دانش‌بنیان شوند. این آمار نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از ظرفیت دانش‌بنیان شدن در میان واحدهای صنعتی موجود قرار دارد و توسعه این ظرفیت می‌تواند یکی از مسیرهای مهم برای تحول صنایع کوچک و متوسط باشد.

در کنار این موضوع، سالانه حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد تومان برای حمایت از صنایع کوچک در کشور هزینه می‌شود. بخش مهمی از این حمایت‌ها به حوزه‌هایی مانند فناوری، آموزش، توسعه بازار و خدمات نرم‌افزاری اختصاص پیدا می‌کند؛ موضوعی که نشان می‌دهد حمایت از صنعت صرفاً به تأمین زیرساخت‌های فیزیکی محدود نیست و توانمندسازی فناورانه واحدهای تولیدی نیز اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است.

دانش‌بنیان شدن صنایع، مسیری برای افزایش بهره‌وری و رقابت‌پذیری

دانش‌بنیان شدن یک واحد صنعتی را نمی‌توان صرفاً به دریافت یک عنوان یا گواهی محدود کرد. هدف اصلی از این فرآیند، ایجاد ظرفیت واقعی برای توسعه فناوری، تحقیق و توسعه و تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر است.بسیاری از واحدهای صنعتی کشور سال‌هاست در حال تولید هستند، اما بخشی از آنها همچنان با فناوری‌های قدیمی، تجهیزات کم‌بازده یا فرآیندهای تولیدی سنتی فعالیت می‌کنند. در چنین شرایطی، ورود فناوری می‌تواند تأثیر مستقیمی بر هزینه تولید، کیفیت محصول، مصرف انرژی و توان رقابت در بازار داشته باشد.

برای مثال، استفاده از اتوماسیون صنعتی، اینترنت اشیا، هوش مصنوعی، تحلیل داده، رباتیک و فناوری‌های نوین تولید می‌تواند به واحدهای صنعتی کمک کند تا فرآیندهای خود را دقیق‌تر پایش کنند و تصمیم‌گیری‌های تولیدی را بر اساس داده‌های واقعی انجام دهند.از سوی دیگر، دانش‌بنیان شدن می‌تواند زمینه حرکت صنایع به سمت محصولات پیچیده‌تر را فراهم کند. یک واحد تولیدی که در گذشته صرفاً محصولی با ارزش افزوده محدود تولید می‌کرد، در صورت ایجاد واحد تحقیق و توسعه و همکاری با شرکت‌های فناور می‌تواند به سمت طراحی و تولید محصولات جدید حرکت کند.این موضوع در نهایت می‌تواند وابستگی صنایع به فناوری‌های وارداتی را کاهش دهد و ظرفیت داخلی برای حل مسائل فنی و تولید محصولات پیشرفته را افزایش دهد.

فعالیت 16 هزار واحد صنعتی با ظرفیت کمتر از توان واقعی

یکی از نکات مهم مطرح‌شده در برنامه‌های حمایتی جدید، توجه به واحدهایی است که با وجود داشتن زیرساخت و ظرفیت تولید، کمتر از ظرفیت اسمی خود فعالیت می‌کنند.بر اساس آمار اعلام‌شده، حدود ۱۶ هزار واحد صنعتی در کشور با کمتر از ظرفیت اسمی خود فعالیت دارند و برنامه‌هایی برای افزایش ظرفیت تولید این واحدها در نظر گرفته شده است.این موضوع از منظر اقتصاد صنعتی اهمیت زیادی دارد. افزایش ظرفیت تولید الزاماً به معنای ساخت کارخانه جدید نیست؛ در بسیاری از موارد می‌توان با اصلاح فرآیند تولید، تأمین فناوری مناسب، رفع گلوگاه‌های فنی، آموزش نیروی انسانی و توسعه بازار، از ظرفیت موجود استفاده بیشتری کرد.در اینجا شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند نقش مهمی داشته باشند. بسیاری از مسائل واحدهای صنعتی ممکن است با یک فناوری یا راهکار تخصصی قابل حل باشد؛ برای نمونه، کاهش مصرف انرژی، افزایش سرعت تولید، بهینه‌سازی مواد اولیه، کنترل کیفیت یا پیش‌بینی خرابی تجهیزات.

ایجاد ارتباط میان صنایع و شرکت‌های فناور می‌تواند باعث شود مسائل واقعی کارخانه‌ها به پروژه‌های فناورانه تبدیل شوند و راهکارهای توسعه‌یافته نیز مستقیماً در محیط تولید مورد آزمایش قرار گیرند.یکی از برنامه‌های مورد توجه در این زمینه، برگزاری رویدادهای استارتاپی و ایجاد ارتباط میان واحدهای صنعتی و شرکت‌های دانش‌بنیان است. هدف این رویکرد آن است که نیازهای فناورانه صنایع شناسایی و برای آنها راهکارهای تخصصی ارائه شود.

اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه، فرصتی برای سرمایه‌گذاری صنعتی

یکی دیگر از ابزارهای مهم برای تقویت ارتباط صنعت و فناوری، استفاده از ظرفیت اعتبار مالیاتی فعالیت‌های تحقیق و توسعه است. بر اساس اعلام انجام‌شده، واحدهای صنعتی می‌توانند برای استفاده از این ظرفیت، درخواست‌های خود را ثبت کنند.این سازوکار از این جهت اهمیت دارد که تحقیق و توسعه در بسیاری از واحدهای کوچک و متوسط به دلیل هزینه‌های بالا، در اولویت قرار نمی‌گیرد. در حالی که بدون سرمایه‌گذاری مستمر در تحقیق و توسعه، حفظ توان رقابتی در بازارهای داخلی و خارجی دشوار خواهد بود.اعتبار مالیاتی می‌تواند بخشی از هزینه‌های مرتبط با پروژه‌های تحقیق و توسعه را برای بنگاه‌ها قابل مدیریت‌تر کند و انگیزه بیشتری برای ورود آنها به پروژه‌های فناورانه ایجاد کند.

از سوی دیگر، همکاری صنایع با شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند این مسیر را تسهیل کند. همه واحدهای صنعتی الزاماً توان ایجاد یک مرکز تحقیق و توسعه بزرگ و مستقل را ندارند؛ اما می‌توانند بخشی از نیازهای فناورانه خود را از طریق همکاری با دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان تأمین کنند.در چنین مدلی، صنعت مسئله و نیاز خود را تعریف می‌کند و مجموعه فناور راهکار مناسب را توسعه می‌دهد. نتیجه این همکاری می‌تواند علاوه بر حل یک مشکل مشخص، به ایجاد محصول یا فناوری جدید نیز منجر شود.موضوع خوشه‌های صنعتی نیز در همین چارچوب اهمیت پیدا می‌کند. تاکنون ۱۴۰ خوشه صنعتی در کشور شناسایی و فرآیند آنها به پایان رسیده و ۵۲ پروژه خوشه صنعتی نیز در حال اجراست. در استان البرز نیز ۲۱ خوشه صنعتی شناسایی شده است.

خوشه‌های صنعتی می‌توانند با ایجاد ارتباط میان واحدهای فعال در یک حوزه، ظرفیت همکاری، اشتراک دانش و استفاده از زیرساخت‌های مشترک را افزایش دهند. این رویکرد در صورت ترکیب با فناوری و نوآوری، می‌تواند زمینه شکل‌گیری زنجیره‌های تولید رقابت‌پذیرتر را فراهم کند.در کنار توسعه فناوری، افزایش مهارت نیروی انسانی نیز یکی از عوامل مهم در مسیر تحول صنایع است. برگزاری دوره‌های آموزشی مدیریتی و مهارتی برای کارکنان واحدهای صنعتی می‌تواند به آنها کمک کند تا فناوری‌های جدید را بهتر به کار بگیرند و فرآیندهای تولیدی خود را بهبود دهند.از سوی دیگر، توسعه بازار و صادرات نیز بخش دیگری از مسیر رشد صنایع کوچک محسوب می‌شود. حمایت از حضور واحدهای صنعتی در نمایشگاه‌های داخلی و خارجی، تشکیل کنسرسیوم‌های صادراتی و ایجاد ارتباط با بازارهای جدید می‌تواند کمک کند فناوری و محصول توسعه‌یافته در داخل کشور به بازارهای خارجی نیز راه پیدا کند.

در مجموع، شناسایی ۲ هزار و ۳۴۶ واحد صنعتی مستعد دانش‌بنیان شدن را می‌توان نشانه‌ای از ظرفیت گسترده صنایع کشور برای ورود جدی‌تر به حوزه فناوری دانست. تبدیل یک هزار و ۳۴۹ واحد از این مجموعه به شرکت‌های دانش‌بنیان نشان می‌دهد که این مسیر امکان تحقق عملی دارد، اما بخش دیگری از این ظرفیت همچنان نیازمند حمایت و توانمندسازی است.ادامه این روند می‌تواند به ایجاد پیوند عمیق‌تر میان صنعت و زیست‌بوم فناوری کشور منجر شود؛ پیوندی که در آن شرکت‌های دانش‌بنیان تنها تولیدکننده محصولات فناورانه نباشند، بلکه به حل مسائل واقعی صنایع نیز کمک کنند.در نهایت، موفقیت این سیاست‌ها زمانی بیشتر خواهد شد که حمایت مالی با دسترسی به فناوری، تحقیق و توسعه، آموزش، توسعه بازار و صادرات همراه شود. در چنین شرایطی، دانش‌بنیان شدن واحدهای صنعتی می‌تواند از یک عنوان اداری فراتر رفته و به ابزاری برای افزایش بهره‌وری، توسعه محصولات جدید، ایجاد اشتغال تخصصی و ارتقای قدرت رقابت صنایع ایرانی تبدیل شود.

 

مقالات مرتبط

فرم درخواست مشاوره

برای جلسه مشاوره لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید و یا با شماره های درج شده تماس بگیرید.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.