حمایتهای طرح رینکست از شرکتهای دانش بنیان

برنامه «رینکست» یکی از برنامه‌های حمایتی کارگروه صنعت ستاد ویژه توسعه فناوری نانو است که تسهیلات مادی و غیرمادی را به صاحبان صنایع ارائه می‌کند تا ریسک ورود به حوزه نانو به طور ویژه در فرایند تحقیق و توسعه برایشان کاهش پیدا کند. این حمایت‌ها همانطور که از نامشان مشخص است، به قصد تقویت ظرفیت‌های درونی شرکت‌ها به آن‌ها ارائه می‌شود تا بتوانند با فرایند توسعه و تحقیقات، زایش و آفرینش مبدعانه محصولات نانومحور را از درون مجموعه خود شاهد باشند.

مهمترین بخش حمایتی رینکست ارائه تسهیلات مالی در قالب وام کم‌بهره است اما این پایان کار نیست. رینکست همچنین با قرار دادن معیارهای ارزیابی تشویقی این امکان را فراهم می‌کند تا در صورت پیشرفت در مراحل تحقیق و توسعه، اخذ مجوزهای مربوطه برای تایید نانومقیاس بودن محصول یا پروتوتایپ نهایی و در نهایت تجاری سازی محصول درصدی از تسهیلات را به صورت بلاعوض دریافت کنید یا بازپرداخت وام با بهره کم‌تری صورت گیرد.

پشتیبانی‌های رینکست شامل فعالیت شرکت‌ها در ۱۴ حوزه‌ای می‌شود که فناوری نانو در آنها پرکاربرد است که شامل حوزههای ساختوساز، خودروسازی، حمل و نقل، سلامت، پتروشیمی، مواد شیمیایی و متالورژی، نساجی، انرژی، کشاورزی و صنایع غذایی، چاپ و بستهبندی، پلیمر، رنگ و کامپوزیت، لوازم خانگی، چاپ و بستهبندی، آب و محیط زیست را شامل میشود.

نمونه های موفق طرح رینکست

در یکی از نمونه‌های موفق حمایت طرح «رینکست» از پروژه‌های فناورانه، یکی از شرکت‌های دانش بنیان، مکمل نانویی را توسعه داد که نه‌تنها عوارض گوارشی رایج مکمل‌های معمولی کلسیم را از بین می‌برد، بلکه جذب کلسیم را تا ۱.۷ برابر افزایش داده و از تداخل دارویی با سایر املاح معدنی جلوگیری می‌کند.

 مکمل‌های کلسیم به‌عنوان یکی از پرمصرف‌ترین فرآورده‌های دارویی در سراسر جهان شناخته می‌شوند؛ چرا که کمبود کلسیم نه‌تنها سلامت استخوان‌ها و دندان‌ها را به خطر می‌اندازد، بلکه در عملکرد عصبی، انقباض عضلات و تعادل هورمونی نیز اختلال ایجاد می‌کند. با این حال، علی‌رغم مصرف گسترده، چالش‌های جذب پایین و عوارض جانبی گوارشی موجب شده بود که بسیاری از افراد از مصرف مداوم آن خودداری کنند.

دل‌درد، تهوع، نفخ و یبوست، از جمله مشکلاتی هستند که به‌طور مستقیم ناشی از تجمع ترکیبات نامحلول کلسیم در دستگاه گوارش‌ به شمار می‌رود و افزون بر این، خاصیت تداخل‌پذیری بالای کلسیم با املاحی مانند آهن، روی و فسفر، اغلب موجب کاهش جذب سایر مواد معدنی ضروری در بدن می‌شود. اما اکنون با ورود فناوری نانو به حوزه مکمل‌های دارویی، فصل تازه‌ای در بهینه‌سازی جذب مواد معدنی آغاز شده است.

فناوران یکی از شرکت‌های دانش‌بنیان با حمایت «طرح رینکست» ستاد نانو توانسته‌اند با استفاده از فناوری لیپوزومال، نسل جدیدی از مکمل‌های کلسیم را به بازار عرضه کنند. این دستاورد حاصل ترکیب فناوری نانو با اصول دارورسانی هدفمند است. در این فناوری، از ساختارهایی به نام لیپوزوم استفاده می‌شود؛ نانوحامل‌های کروی که از لایه‌های دوگانه چربی (مشابه غشای سلولی بدن انسان) تشکیل شده‌اند. این نانوکیسه‌ها می‌توانند ترکیبات فعال دارویی را درون خود محصور کرده و به‌صورت کنترل‌شده در بافت‌های هدف آزاد کنند. به این ترتیب، ترکیبات معدنی مانند کلسیم، منیزیم، روی و ویتامین D₃ بدون تماس مستقیم با دیواره‌های گوارشی، از مسیر سلولی عبور کرده و مستقیماً به جریان خون وارد می‌شوند.

نانومکملهای لیپوزومال ایرانی

بر اساس داده‌های فنی ارائه‌شده توسط تیم توسعه‌دهنده، مکمل نانولیپوزومال لیپوکلسید نسبت به مکمل‌های سنتی، تا ۱.۷ برابر جذب بالاتری در بدن دارد. این افزایش جذب نه‌تنها اثربخشی دارو را بیشتر می‌کند، بلکه نیاز به مصرف مقادیر بالای کلسیم را کاهش داده و خطر رسوب کلسیم در کلیه‌ها یا بافت‌های نرم را از میان برمی‌دارد. از سوی دیگر، محصور شدن ذرات کلسیم در ساختار لیپوزومی سبب می‌شود تماس مستقیم آن با مخاط دستگاه گوارش به حداقل برسد؛ در نتیجه عوارضی مانند دل‌درد، تهوع یا یبوست که در مکمل‌های غیرلیپوزومال شایع‌ هستند، در این محصول تقریباً حذف شده‌اند.

ویژگی مهم دیگر این محصول کاهش چشمگیر تداخلات دارویی است. در حالت عادی، کلسیم با بسیاری از مواد معدنی دیگر بر سر مسیر جذب در دستگاه گوارش رقابت می‌کند و این مسئله جذب هم‌زمان آنها را مختل می‌کند. اما در فرمولاسیون لیپوزومال، هر ترکیب معدنی در نانوحامل جداگانه‌ای قرار دارد و تا زمان رسیدن به مقصد سلولی، از تماس مستقیم با سایر ترکیبات در امان می‌ماند. به این ترتیب، مصرف‌کنندگان می‌توانند بدون نگرانی از کاهش جذب آهن یا روی، از مکمل‌های ترکیبی استفاده کنند.

یکی از نکات برجسته این پروژه، قیمت تمام‌شده کمتر از نصف نمونه‌های خارجی است. این مسئله، ضمن صرفه‌جویی ارزی، امکان دسترسی عمومی به مکمل‌های پیشرفته و باکیفیت را فراهم کرده است. با توجه به اینکه نمونه‌های مشابه لیپوزومال در بازار جهانی عمدتاً وارداتی و گران‌قیمت هستند، تولید داخلی این محصول نه‌تنها وابستگی کشور را کاهش داده، بلکه توان صادراتی جدیدی نیز برای صنعت مکمل‌سازی ایران ایجاد کرده است.