طرح جهش تولید دانش بنیان چیست؟

اهداف طرح جهش تولید دانش بنیان

اولین بار قانون حمایت از شرکت‌های دانش بنیان در سال ۱۳۸۹ تصویب و برای اجرا ابلاغ شد. عملاً طرح جهش تولید دانش بنیان، ادامه‌ی همین قانون مصوب و ابلاغ شده است. از آن جایی که طرح جهش دانش بنیان، یک قانون جدید محسوب می‌شود، نیاز به یک سری آئین نامه دارد و از طرفی دیگر، آئین نامه‌های قانون جهش تولید دانش بنیان، بحث‌های حقوقی جدی دارد که باید تمامی دستگاه‌ها در تدوین و بررسی آن، مشارکت داشته باشند.

قانون جهش دانش بنیان، مشتمل بر بیست ماده است و در راستای تکمیل قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان و تجاری سازی طرح‌های شرکت‌های دانش بنیان با هدف رفع چالش‌ها و مشکلات پیش روی شرکت‌های دانش بنیان تهیه و تدوین شده است. از دیگر اهداف این قانون، تأمین الزامات مورد نیاز برای رشد اقتصادی حوزه دانش بنیان به شمار می‌رود.

این طرح که به پشتوانه همفکری با فعالان زیست بوم فناوری و نوآوری کشور تدوین شده، در جهت رفع مشکلات حوزه تولید دانش بنیان طراحی و به تصویب رسیده است که در صورت اجرا، می‌تواند مسیر پیشرفت و تحقق اهداف اقتصاد دانش بنیان را هموارتر کند. مجلس معتقد است با قانونی شدن این طرح، شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش بنیان که ریاست آن را رئیس جمهور بر عهده دارد، می‌تواند شرکت‌های دانش بنیان را از حاشیه اقتصاد خارج کند.

در طرح جهش دانش بنیان، تلاش شده است با اعتباربخشی به فعالیت‌های دانش‌بنیان از طریق ضمانت ریسک فناوری، تسهیل فعالیت‌های این حوزه و تشویق بخش خصوصی به تحقیق و توسعه از طریق اعطای اعتبار مالیاتی به آن ها، تحولی در امر تولید دانش بنیان ایجاد شود.

در این طرح، مشوق‌هایی برای انعقاد قراردادهای تحقیق و توسعه‌ای میان صنایع تولیدی با دانشگاه درنظر گرفته شده است تا ارتباط دانشگاه با صنعت، صنایع و واحدهای تولیدی توسعه یابد.

همچنین براساس یکی از مصوبات مهم طرح جهش دانش بنیان، در صورتی که تعهدات مالی دستگاه‌های اجرایی به واحدها و موسسات تحت حمایت قانون جهش دانش بنیان، به تعویق بیفتد، سازمان برنامه و بودجه موظف است تا تعهدات مالی دستگاه‌های اجرایی به واحدهای تحت حمایت را از محل بودجه این دستگاه‌ها تسویه کند.

همچنین بر اساس طرح جهش دانش بنیان، هیات امنای دانشگاه‌ها، موسسات آموزشی و پژوهشی، جهاد دانشگاهی و پارک های علم و فناوری مجوز داده خواهد شد تا در راستای تحقق و توسعه اهداف و ماموریت‌های علمی، آموزشی و پژوهشی، سازمان توسعه و سرمایه گذاری وابسته به خود را تأسیس کند تا بتوانند به صورت مستقیم یا از طریق بازار سرمایه و یا به صورت غیرمستقیم از طریق صندوق نوآوری و شکوفایی در طرح های فناورانه سرمایه گذاری کنند.

تعیین مشو‌ق‌های مالی برای ترغیب بانک‌ها به سرمایه گذاری در طرح‌های مصوب شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش بنیان از دیگر مواد مصوبات طرح جهش دانش بنیان است.

مهم‌ترین ویژگی‌های طرح جهش دانش بنیان

به طور کلی، قانون جهش تولید دانش بنیان، سه محور اصلی دارد:

محور اول، پیوند حوزه دانش بنیان و ابزارهای مالی آن با اقتصاد اصلی کشور است. پیش از این، در حوزه دانش بنیان، صندوق نوآوری و شکوفایی و صندوق‌های پژوهش و فناوری برای وضعیت قبلی نیازهای شرکت‌های دانش بنیان کفایت می‌کرد، اما در حال حاضر با افزایش سرمایه اقتصادی شرکت‌های دانش بنیان، ضروری است که نظام مالی و نظام بازار سرمایه با اقتصاد دانش بنیان همسو شود.
به همین منظور بخش‌های مهمی از این قانون، ایجاد پیوند بین صندوق نوآوری و شکوفایی با صندوق توسعه ملی و صندوق‌های پژوهش فناوری با نظام مالی کشور و در واقع پیوند نهادهای مالی دانش بنیان با بازار سرمایه و بازار بورس را هموار می‌کند. از این جهت، این قانون یک پیشرفت مهم است که ظرفیت‌های قانونی جدیدی را ایجاد می‌کند.

محور دوم، رفع چالش‌ها و مانع زدایی از منظر مسائل قانونی است. در اجرای قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان، یکسری چالش‌های قانونی وجود داشت که در سطح مقررات حل نمی‌شد و باید برخی از مواد قانونی مربوط به آن، اصلاح می‌شد. برخی از این اصلاحات در قوانین اصلی کشور مانند مالیات و بیمه و نظایر آن است.

محور سوم، نیز ایجاد بازار و فرصت‌های فعالیت و حمایت از نمونه سازی، تولید بار اول و صنعت ماشین سازی است.

به صورت کلی قانون جهش تولید در سه محور بازارسازی و صیانت از بازار، ایجاد ظرفیت‌های جدید در بازار بانکی و بازار سرمایه و رفع موانع تولید موسسات و شرکت‌های دانش‌بنیان متمرکز شده است.
طرح‌هایی مانند طرح جهش دانش بنیان، برای رشد حوزه دانش بنیان کشور می‌تواند کمک شایانی به رشد اقتصاد غیرنفتی کشور نماید. با توجه به این که در حال حاضر، شرکت‌های دانش بنیان سهم حداکثر یک درصدی از اقتصاد کشور را دارند، بدیهی است، مطرح شدن این طرح در قوه مقننه به عنوان نهاد اصلی قانون گذاری، چشم انداز امیدوارکننده و مثبتی از شرایط آینده در این زمینه‌ها ارائه می‌کند.
بدون شک کشور نیازمند جدا شدن از اقتصاد نفتی است و با توجه به توانایی غیرقابل انکار نخبگان کشور (توانایی که شرایط جذب این نخبگان در کشورهای خارجی را تسهیل کرده است)، می‌توان از این طریق به هدف توسعه اقتصاد غیرنفتی کشور دست یافت.

در مجموع:

با توجه به توضیحات داده شده، طرح جهش تولید دانش بنیان، مشتمل بر بیست ماده است که در راستای تکمیل قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات و با هدف رفع چالش‌ها و مشکلات پیش روی شرکت‌های دانش بنیان تهیه و تدوین شده است. لازم به ذکر است که این طرح دارای سه محور اصلی شامل پیوند حوزه دانش بنیان و ابزارهای مالی آن با اقتصاد اصلی کشور، رفع چالش‌ها و مانع زدایی از منظر مسائل قانونی، ایجاد بازار و فرصت‌های فعالیت است. مجموعه فن بنیان توانسته در این حوزه، کمک شایانی به مخاطبان خود در جهت جهش تولید دانش بنیان کند و شرکت‌هایی که نیاز به مشاوره تخصصی در این جهت دارند، از این خدمات تیم فن بنیان بهره ببرند.